Girişimcilikte dürüstlük üzerine bir yazı…

Yönetiminde yer aldığım BUBA, “melek yatırım” yoluyla finansman ihtiyacını karşılamayı planlayan girişimcilerin başvurduğu, T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından akredite edilmiş bir Melek Yatırımcı Ağı’dır. Basit bir iş akışımız vardır. Girişimciler iş planlarını BUBA’ya sunarlar. BUBA, girişimin geçmiş dönem performansını ve gelecekle ilgili projeksiyonlarını değerlendirir, uygun bulursa yatırımcı üyeleriyle paylaşır.

Bu güne kadar, çok hırslısından, “Ya tutarsa?” diye olta atana, 10.000 TL’lik yatırımla harikalar yaratandan, 500.000 TL ile hala 2 adım ilerleyemeyene kadar her çeşit girişimci ile biraraya geldik. Her meslek kolundan, her eğitim seviyesinden, her yaş grubundan girişimcilerle masaya oturuyoruz ve girişim planlarını tartışıyoruz.

durust

“Dürüst adamdan tüccar olmaz” diyen çok sayıda kişi var. Bu şekilde bir genelleme yapılması elbette çok yanlış. Kanunlara saygılı, iş etiğine önem veren milyonlarca tüccarımız ve girişimcimiz var. Faaliyete başlayan her yeni işletme, büyümekte olan ekonomimize taze kan sağlamaktadır. Elbette bu hızlı büyüme esnasında bazı kanser vakaları olacaktır.

Bu ayki yazımda, “girişimcilik” deyince pek de üzerinde durulmayan “dürüstlük” konusuna dikkat çekmek amacıyla şimdiye kadar BUBA’da incelediğim yaklaşık 1500 girişimci başvurusu içerisinden yakaladığım beyaz yalanları sizlerle paylaşacağım. Bu yazıyı okumanın size iki bakımdan yararı olacağı kanısındayım: (1) Girişimci iseniz, tecrübeli kişileri beyaz yalanlarla kandırmanın kolay olmadığını göreceksiniz ve çok net olmanız gerektiğini anlayacaksınız. (2) Yatırımcı iseniz, müzakere halinde olduğunuz girişimcilerin bazı beyaz yalanlarına daha hazırlıklı olacaksınız.

Aşağıdaki örneklerin hepsi gerçektir:

1- Girişimcinin, “Dubai merkezli bir yatırım fonu bize 1 milyon USD yatırım yapacak” dedikten 10 dakika sonra “Kuluçka merkezlerine de başvuruyoruz” demesi… 1 milyon USD yatırım almaya hazırlanan bir girişimin bir yandan da ücretsiz ofis yeri için kuluçka merkezlerini geziyor olması biraz garip, değil mi?

2- “Ben bu işe şimdiye kadar 1 milyon TL yatırım yaptım” diyen girişimciye “Peki, bu para nerelere harcandı?” diye sorduğumuzda, “Bu para benim 1 yıllık emeğimin ve bilgi birikimimin karşılığıdır” cevabını vermesi… Demek ki, girişimci her ay kendi kendine 90.000 TL sanal maaş tahakkuk ettirmiş ve bunu yaptığı yatırım olarak masaya koyuyor, aslında cebinden nakit olarak yaptığı pek bir yatırım yok.

3- “Herkes bu iş fikrini çok beğendi” diyen girişimciye herhangi bir anket yapıp yapmadığını sorduğumuzda bize önce “Evet, kapsamlı bir anket çalışması yaptım” şeklinde cevap vermesi, anket sorularını ve örnek cevapları göstermesini istediğimizde ise “Anketi bir websitesi üzerinden yaptım, aradan uzun zaman geçti, hesabımın giriş bilgilerini unuttum” demesi… Anlıyoruz ki, bir anket yapılmamış, iş fikri ile ilgili kimseden geribildirim alınmamış.

4- “Şirketimiz faaliyete geçince sosyal medyada çok güçlü bir duyuru yapacağız. Şu anda toplam 200.000 takipçiye sahip Twitter hesabımız hazır” diyen girişimciye “Twitter hesabınızın kullanıcı adını alabilir miyiz?” diye sorduğumuzda girişimcinin soruya cevap vermekten kaçınması, biz ısrar edince, Twitter hesabında gerçek hiçbir takipçi olmadığını, bütün takipçileri satın aldığını itiraf etmesi…

5- “X kişisi projemle ciddi olarak ilgileniyor, yanına bir kişiyi daha bulursam mutlaka yatırım yapacağını söyledi” diyen girişimciden aldığımız bilgi doğrultusunda X kişisine hemen telefon açıp konuyu sormamız ve X kişisinin bu projenin adını daha önce hiç duymamış olması… Girişimcinin bu yalanı söylemekteki amacı, tanınan bir melek yatırımcının adından bahsederek projesine olan ilgi ve güveni artırmak.

6- “Bu buluşun tüm dünyada patentini aldım” şeklinde iddiada bulunan girişimciden patent dosyasını sunmasını rica ettiğimizde, girişimcinin bu iddiasını geri çekmesi ve sadece Türk Patent Enstitüsü’ne başvuru yaptığını itiraf etmesi… Yani girişimcinin sadece Türkiye’de yapılmış bir başvurusu var, o da henüz karara bağlanmamış.

7- “Benim medya sektöründe tanıdıklarım çok, bu sayede şirketin reklamını bedavaya yaptırırım” diyen girişimcinin aynı günlerde PR ajanslarından fiyat teklifi alıyor olması… Şans eseri teklif aldığı firmalardan birisi tanıdığımız firma olunca haber bize de geldi. Demek ki, girişimci medya sektöründe çok sayıda kişi tanımıyormuş.

8- “Bu proje için yeni bir şirket kurduk” diyen girişimciye yeni şirketinin adını sorduğumuzda bize bir şirket ismi söylemesi, bunun üzerine bizim İTO veritabanında sorgulama yapmamız ve böyle bir şirketin kaydının olmaması… Girişimci, ciddi ve kurumsal görünmek için şirket kurduğunu söylüyor fakat yanlış beyanda bulunurken bizim kolayca İTO’dan kontrol edebileceğimizi hesaba katmıyor.

9- Ekip şemasını dolu göstermek ve büyük bir organizasyon olduğunun imajını yaratmak için soyadı farklı olan akrabalarını ve arkadaşlarını ekip üyesi olarak sunum slide’ına ekleyen girişimciler, sosyal medyadaki izleri takip edebileceğimizi tahmin etmiyorlar. Kişilerin isimlerini Google’a yazdığımızda hep birlikte Instagram’da ve Twitter’da çekilmiş aile fotoğraflarını, rakı sofralarını görüyoruz… Ar-Ge Müdürü olarak belirtilen kişi, girişimcinin kuzeni çıkıyor.

10- Bazı kişiler kendilerini daha tecrübeli göstermek için geçmişteki stajyer/part-time ve freelance işlerini, tam zamanlı çalışanmış gibi özgeçmişlerine yazıyor. Girişimcinin özgeçmişine yazdığı iş tecrübesinin doğruluğunu kontrol etmek amacıyla SGK’da geriye dönük sorgulama yapılabileceğini unutmayın…

Evet, yukarıdaki örnekleri okudunuz. Bazıları çok komik, değil mi? Ve bu beyaz yalanları söyleyenlerin bir çoğu da maalesef çok iyi eğitimli kişiler. Yazımın sonunda, başlığa atıfta bulunarak, dürüstlük üzerine bir çağrıda bulunmak istiyorum: Girişimciler! Kısa, net, açık ve dürüst olun. Tecrübeli gözler ve kulaklar sizi takdir edecektir. Boş laf, sahte beyan ve yalanlar ile işiniz olmasın! Bir anda ufak bir yalanla gözden düşebilirsiniz…

Yazar: Cem Ener, Direktör – BUBA

Reklamlar
Girişimcilikte dürüstlük üzerine bir yazı…